قانون دوبلین در سال ۲۰۲۵: چه تغییراتی رخ داده است؟
قانون دوبلین یکی از قوانین مهم اقامتی و پناهندگی در اروپا است که مشخص می کند کدام کشور عضو اتحادیه اروپا مسئول رسیدگی به درخواست پناهجویان است. این قانون که سالها تحت عنوان «دوبلین III » شناخته میشد، در سال ۲۰۲۵ با تغییرات قابل توجهی بهروزرسانی شده و به تدریج جای خود را به قانون جدید مدیریت یکپارچه پناهندگی و مهاجرت اتحادیه اروپا (AMMR) می دهد.
کشورهای عضو قانون دوبلین در ۲۰۲۵
کشورهایی که عضو قانون دوبلین هستند، شامل بیشتر کشورهای حوزه شنگن و برخی کشورهای غیرشنگن می شوند؛ مانند دانمارک، استونی، فنلاند، فرانسه، آلمان، هلند، مجارستان، ایسلند، ایتالیا، لتونی، لیتوانی، لوکزامبورگ، مالت، نروژ، لهستان، پرتغال، رومانی، اسلواکی، اسلوونی، اسپانیا، سوئد، سوئیس و برخی کشورهای دیگر.
این کشورها موظف اند به درخواستهای پناهندگی مطابق قوانین دوبلین ۲۰۱۹ و تغییرات جدید ۲۰۲۵ رسیدگی کنند.
ثبت اطلاعات در EURODAC و نقش آن در اجرای قانون
همه کشورهای عضو دوبلین باید اطلاعات انگشت نگاری متقاضیان پناهندگی را در سیستم مرکزی اروپا به نام EURODAC ثبت کنند. این کار باعث تسهیل شناسایی محل ورود پناهجو و مسئولیت رسیدگی می شود.
مهم ترین تغییرات قانون دوبلین در ۲۰۲۵
- تقسیم عادلانه مسئولیت رسیدگی به پناهجویان
برخلاف قوانین پیشین که معمولاً کشور نخست ورود مسئول بود، در قانون جدید تلاش شده است مسئولیت رسیدگی به صورت متوازن تر و با همکاری بیشتر میان کشورهای عضو تقسیم شود. این اقدام به کاهش فشار بر برخی کشورها کمک می کند. - تسریع روند بررسی درخواستها
پروسه رسیدگی به درخواستهای پناهندگی در مراکز مرزی سریع تر و با دقت بیشتر انجام میشود تا مدت انتظار کاهش یابد. - افزایش حمایت از کودکان بی سرپرست و خانوادهها
قانون جدید توجه ویژهای به حفاظت از کودکان و حمایت از خانواده ها دارد و تاکید می کند درخواست پناهندگی کودک بی سرپرست باید در کشور محل اقامت قانونی اعضای خانواده بررسی شود. - تسهیل دسترسی به حقوق و امکان تجدید نظر
پناهجویان حق دارند به صورت شفاف در جریان روند پرونده شان قرار بگیرند و در صورت رد درخواست، امکان اعتراض و تجدید نظر به شکل سادهتر فراهم شده است.
شرایط استفاده از قانون دوبلین
تمامی کشورهای فوق که با عنوان کشورهای عضو دوبلین شناخته میشوند، باید بر اساس قوانین بین المللی و قانون دوبلین ۲۰۱۹ به درخواست پناهجویان رسیدگی کنند. در نظر داشته باشید که این رسیدکی به پرونده پناهجویان بر اساس قوانین و شرایطی خواهد بود که در ادامه به صورت اختصار آورده شده است:
- اگر متقاضی پناهجویی کودکی بی سرپرست باشد و یکی ازاعضای خانواده اش یعنی پدر یا مادر، برادریا خواهر، دائی یا خاله، عمو یا عمه، پدر بزرگ یا مادر بزرگش به صورت قانونی ساکن یکی از کشورهای عضو دوبلین باشند، همان کشور مسئول رسیدگی به درخواست پناهجویی اوست. در صورتی که هیچ یک از افراد خانوادۀ متقاضی بصورت قانونی ساکن کشورهای دوبلین نباشد، به درخواست وی در یونان رسیدگی میشود
- اگر پناهجو بزرگسال باشد و یکی از اعضای خانواده اش پناهنده یکی از کشورهای دوبلین باشند، آن کشور مسئول رسیدگی به درخواست پناهجو است. اعضای خانواده برای متقاضی بزرگسال تنها شامل همسر یا شریک زندگی به همراه فرزندان خردسالی است که هنوز ازدواج نکرده باشد
- اگر متقاضی پناهنگی کارت اقامت داشته باشد، تنها همان کشوری که اجازه اقامت را صادر کرده در صورتی که عضو کشورهای دوبلین باشد مسئول رسیدگی به درخواست او خواهد بود
- اگرمتقاشی ویزا داشته باشد، کشوری مسئول رسیدگی به درخواست او خواهد بود که عضو دوبلین بوده و ویزا را خودش صادر کرده باشد. پناهجو تا شش ماه بعد از ابطال ویزا میتواند از همان کشور درخواست پناهندگی کند
- اگر متقاضی ویزای چند کشور را داشته باشد، با توجه به مدت و تاریخ ویزاهای صادر شده میتواند برای پناهجویی در اروپا درخواست دهد
- اگر متقاضی به صورت غیر قانونی به یکی از کشورهای دوبلین سفر کند، همان کشور باید به درخواست وی رسیدگی کند. زمان رسیدگی به این نوع درخواست تنها دوزاده بعد از اولین تاریخ ورود است. همچنین در صورتی که پناهجو پیش از ارائه درخواست به صورت پنج ماه مداوم ساکن یکی از کشورهای عضو دوبلین بوده، درخواست او باید توسط همان کشور بررسی شود
- اگر درخواست پناهجویی در سالن ترانزیت فرودگاه یکی از کشورهای عضو قانون دوبلین ارائه شود، همان کشور مسئول رسیدگی به پرونده پناهندگی خواهد بود. ولی اگر درخواست پناهندگی در فرودگاه کشورهای غیر دولین ارائه شود، یونان مسئول رسیدگی به پرونده خواهد بود
متقاضی پناهجویی حق دارد، در صورت رد درخواست پناهندگی در اروپا درخواست تجدید نظر دهد.در این شرایط پناهجو باید درخواست خود را به واحد پناهندگی که این تصمیم را صادر کرده، تحویل دهد. اطلاعات بیشتر را میتوانید به صورت مستقیم از وبسایت europa مطالعه کنید.
یادآوری برخی نکات مهم
در صورتی که میخواهید برای پناهندگی درخواست دهید، فراموش نکنید که باید بر اساس قانون دوبلین ۲۰۱۹ برخی از موارد به واحد مورد نظر اطلاع دهید.
به همین منظور در صورتی که ویزای کشورهای عضو دوبلین و یا اقامت آنها را دارید، حتما به مسئول پرونده اطلاع دهید. همچنین اگر به صورت غیر قانونی وارد یونان شده و یا پیش از آن ساکن غیر قانونی یکی از کشورها بودید، باید حتما مسئول مربوطه در جریان قرار بگیرد.
در نهایت، پناهجو باید تمام اطلاعات خواسته شده را تهیه کرده و هر گونه شواهد و مدارکی که در اختیار دارد را به مسئول پرونده تحویل دهد.
این اسناد و مدارک میتواند شامل کارت اقامت پناهجو یا اعضای خانواده، مدارک مربوط به وضعیت خانوادگی یا سایر مدارک مانند ویزاهای قبلی، گواهی زندگی در یکی از کشورهای عضو دوبلین (مانند بلیط سفر، رسید پرداخت هتل و موارد مشابه) باشد.
حق تجدید نظر برای متقاضیان پناهندگی در اروپا
اگر درخواست پناهندگی شما رد شود، حق دارید درخواست تجدید نظر دهید. در این صورت، باید اعتراض خود را به همان اداره یا واحد پناهندگی که تصمیم اولیه را صادر کرده، ارائه کنید. روند تجدید نظر به متقاضی فرصت می دهد تا مدارک یا دلایل جدید را مطرح کرده و درخواست خود را مجدداً بررسی کنند.
برای کسب اطلاعات دقیق تر و جزئیات مربوط به مراحل تجدید نظر، می توانید به وبسایت رسمی اتحادیه اروپا به آدرس europa.eu مراجعه کنید.
خلاصه نکات مهم درباره قانون دوبلین ۲۰۲۵
- قانون جدید تمرکز بیشتری روی توزیع منصفانه درخواست ها میان کشورهای عضو دارد تا بار متراکم روی کشورهای مرزی کاهش یابد.
- ثبت داده های انگشت نگاری در EURODAC همچنان مرکزی است اما دسترسی و تبادل اطلاعات بین کشورها بهبود یافته تا بررسی دقیق تر و سریع تر باشد.
- حمایت ویژه از کودکان بیسرپرست گسترش یافته و اولویت با حفظ ارتباط خانوادگی در روند رسیدگی است.
- برای درخواستهای غیرقانونی، قانون سقف زمانی ۱۲ ماه برای کشور مسئول تعیین کرده است تا پروندهها به سرعت بررسی شوند و پناهجو بلاتکلیف نماند.
- فرآیند اعتراض و تجدید نظر ساده تر و دسترسپذیرتر شده تا حقوق پناهجویان بهتر حفظ شود.
- کشورهای صادرکننده کارت اقامت و ویزا، حق انحصاری بررسی درخواست را دارند و این موضوع از پراکندگی پروندهها جلوگیری می کند.
- درخواستهایی که در سالن ترانزیت کشورهای عضو ارائه میشود، همان کشور بررسی میکند؛ در حالی که درخواست در فرودگاه غیرعضو به یونان ارجاع می شود.
- قانون جدید تاکید بیشتری بر سرعت بخشیدن به بررسی پرونده ها دارد تا متقاضیان زمان طولانی در انتظار نمانند.