با این حال، بسیاری از متقاضیان دقیقاً نمی دانند زاب چیست، چه زمانی به آن نیاز دارند و آیا بدون تأییدیه زاب هم می توان برای مهاجرت به آلمان اقدام کرد یا خیر. در این مقاله، به صورت کامل و ساختارمند، به بررسی زاب ، تأییدیه زاب ، کاربردها، مراحل و تفاوت آن با سایر مسیرهای ارزیابی مدارک می پردازیم.
۱. زاب
زاب (ZAB) مخفف عبارت آلمانی Zentralstelle für ausländisches Bildungswesen به معنی «مرکز مرکزی ارزیابی مدارک تحصیلی خارجی» است.
این نهاد رسمی زیر نظر کنفرانس دائمی وزرای آموزش ایالت های آلمان (KMK) فعالیت می کند و مرجع اصلی دولت آلمان برای بررسی و معادل سازی مدارک تحصیلی اخذ شده خارج از آلمان محسوب می شود.
وظیفه زاب این است که بررسی کند:
- مدرک تحصیلی شما در کدام کشور صادر شده است
- دانشگاه یا مؤسسه آموزشی صادر کننده مدرک چه جایگاهی دارد
- مقطع و رشته تحصیلی شما در سیستم آموزشی آلمان با چه سطحی قابل مقایسه است
به زبان ساده، زاب مشخص می کند آیا مدرک شما برای سیستم آموزشی و بازار کار آلمان معتبر است یا خیر.
۲. تأییدیه زاب
تأییدیه زاب که با عنوان رسمی Statement of Comparability شناخته می شود، یک نامه رسمی و حقوقی است که پس از بررسی مدارک صادر می شود.
در این تأییدیه به صورت شفاف مشخص می شود که مدرک تحصیلی شما در سیستم آموزشی آلمان معادل کدام مقطع است، آیا از نظر رسمی «قابل قبول» محسوب می شود و دانشگاه محل تحصیل شما مورد تأیید آلمان قرار دارد یا خیر. این نامه معمولاً به زبان آلمانی صادر می شود و یکی از مدارک مهمی برای ارائه به سفارت آلمان، اداره مهاجرت آلمان (Ausländerbehörde) و حتی کارفرمایان آلمانی به شمار می آید و نقش مهمی در روند ویزا و اشتغال شما دارد.
همچنین این تاییدیه می تواند نقش تعیین کننده ای در موفقیت پرونده ویزای کار یا کارت آبی داشته باشد.
۳. چه کسانی به تأییدیه زاب نیاز دارند؟
نیاز به دریافت تأییدیه زاب کاملاً به هدف مهاجرتی و نوع شغل شما در آلمان بستگی دارد، اما در بسیاری از مسیرها، بهویژه برای ویزای کار، این مدرک نقشی مهمی دارد.
اگر قصد دارید با جاب آفر یا قرارداد کاری برای ویزای کار آلمان اقدام کنید و مدرک تحصیلی شما خارج از آلمان صادر شده باشد، معمولاً باید اعتبار مدرک خود را اثبات کنید؛ این کار یا از طریق پایگاه رسمی Anabinو یا با ارائه تأییدیه رسمی انجام می شود.
زاب در عمل، در تعداد قابل توجهی از پرونده ها، سفارت آلمان مستقیماً ارائه تاییدیه زاب را ضروری می داند و بدون آن روند بررسی ویزا با تأخیر یا مشکل مواجه می شود.
۴. چه کسانی معمولاً به زاب نیاز ندارند؟
در برخی شرایط، دریافت زاب ضروری نیست، از جمله:
- اگر دانشگاه و مدرک شما در پایگاه Anabin با وضعیت H+ ثبت شده باشد
- اگر مدرک تحصیلی خود را از یکی از دانشگاه های آلمان دریافت کرده باشید
- در مشاغل قانون مند مانند پزشکی و پرستاری که مسیر ارزیابی جداگانه دارند
با این حال، حتی در این موارد نیز بعضی کارفرماها یا اداره مهاجرت داشتن زاب را به عنوان مدرک تکمیلی ترجیح می دهند.
۵. تفاوت زاب با Anabin چیست؟
| ویژگی | زاب | Anabin |
| نوع بررسی | فردمحور و رسمی | پایگاه اطلاعات عمومی |
| خروجی | نامه رسمی | اطلاعات راهنما |
| اعتبار حقوقی | بالا | غیررسمی |
| کاربرد اصلی | ویزای کار و بلوکارت | بررسی اولیه مدرک |
به بیان ساده، Anabin ابزار بررسی است، اما زاب مدرک رسمی قابل ارائه محسوب می شود.
مراحل دریافت تأییدیه زاب
فرآیند دریافت زاب شامل مراحل زیر است:
- ثبت درخواست آنلاین در وبسایت رسمی زاب
- بارگذاری مدارک تحصیلی (مدرک، ریزنمرات، ترجمه رسمی)
- پرداخت هزینه بررسی پرونده
- بررسی مدارک توسط کارشناسان آموزشی
- صدور تأییدیه زاب و ارسال آن
زمان بررسی معمولاً بین ۲ تا ۳ ماه است، اما در برخی پرونده ها ممکن است طولانی تر شود.
هزینه تأییدیه زاب
هزینه بررسی و صدور تأییدیه زاب معمولاً حدود ۲۰۰ یورو برای یک مدرک تحصیلی است. در صورتی که بیش از یک مدرک برای ارزیابی ارائه شود، برای هر مدرک اضافی مبلغ جداگانه ای دریافت می شود. توجه داشته باشید که این هزینه پس از پرداخت، غیرقابل استرداد است و حتی در صورت رد درخواست بازگردانده نخواهد شد.
اعتبار و مدت استفاده از زاب
تأییدیه زاب تاریخ انقضا ندارد و در صورت عدم تغییر اساسی در قوانین مهاجرتی آلمان، می توان از آن در مراحل مختلف آینده مانند تمدید اقامت کاری، تغییر کارفرما و حتی اقدام برای دریافت اقامت دائم آلمان استفاده کرد.
نکات مهم قبل از اقدام برای زاب
- ترجمه رسمی مدارک باید دقیق و کامل باشد
- نام دانشگاه و رشته باید بدون خطا وارد شود
- مدارک ناقص باعث تأخیر چندماهه می شود
- برای برخی رشته ها مسیر زاب با مسیر Anerkennung متفاوت است